قوه قهریه

یکی از مباحث چالش برانگیز ، در قرارداد های مشارکت در ساخت که موجب وقفه موقت و یا دائم در اجرای عملیات ساخت و ساز می گردد مسئله ، قوه ی قهریه و یا فورس ماژور می باشد.

مفهوم قوه قهریه چیست ؟

مفهوم قوه قهریه (فورس ماژور) عاملی خارجی است که موجب عدم انجام تعهد و یا تاخیر در انجام تعهد متعهد مندرج در قرارداد می گردد .
به عبارتی نوعی جبر و زور خارجی است که مانع انجام و ایفاء تعهد متعهد گردد و برحسب رویه معمول در عرف و عقل و وجدان نمی توان متعهد را مجبور به انجام تعهد خود نمود .

مثال:
زلزله موجب تخریب ساختمان گردد و موجب عدم ایفاء تعهد سازنده ، مبنی بر تحویل آپارتمان در موعد مقرر ، به مالک / مالکین گردد ، بنابراین می بایست در هنگام انعقاد قرارداد …
۱- موارد و مصادیق قوای قهریه را به دقت معین نمائید .
۲- در خصوص ادامه و استمرار قرارداد ( از حیث ساقط شدن / یا به قوت خود باقی بودن پس از وقوع قوه قهریه ) تصمیم مقتضی بگیرید .

انواع قوه قهریه:

۱- طبیعی مانند : سیل ، آتش سوزی، زلزله و…
۲- غیرطبیعی بر حسب اقدامات بشر ، قوای قهریه بوجود آید
مانند جنگ ، شورش ، انقلاب و .. یا تغییر قوانین و مقررات و آئین نامه ها .
۳- با توافق طرفین معامله ، جزء قوای قهریه محسوب گردد .

قوه ای قهریه ، در صورتی که حائز شرایط ذیل باشد ؛ دلیلی موجه و منطقی، برای عدم انجام تعهد متعهد محسوب می گردد و سازنده مسئولیتی در قبال پرداخت خسارت به مالک ندارد .
۱- عاملی خارج از وجود شخص متعهد ، مانع انجام تعهد متعهد باشد مثل سیل و زلزله
بنابراین اگر سازنده بر اثر اضطرار و فشار و یا سایر موارد … قادر به انجام تعهد نباشد نمی تواند ادعا نماید عاملی از خارج از وجود او ، مانع انجام تعهد او شده مثل ورشکستکی و یا بدهی وی و یا در صورتی که متعهد له و یا شخص ثالث مانع ایفاء تعهد متعهد گردد . نمی توان متعهد را محکوم به پرداخت خسارات مندرج در قرارداد نمود .

۲- وقوع قوه قهریه برای متعهد، قابل پیش بینی نباشد .
اگر وقوع قوه قهریه ، برای متعهد قابل پیش بینی نبوده ، متعهد محکوم به پرداخت خسارت نمی گردد ، مثلا سازنده نمی دانسته که به زودی در آن منطقه سیل می آید و موجب تخریب بنای احداثی در مسیر رودخانه میگردد .

۳- برحسب رویه عرفی و عقلی ، جلوگیری از وقوع قوه قهریه برای متعهد قابل دفع یا اجتناب نباشد .
بدین مفهوم که سازنده می توانسته اقداماتی برای جلوگیری از وقوع آن حادثه فراهم آورده و نیاورده باشد مثل آنکه می توانسته برای جلوگیری از سیل اقدامات پیشگیرانه انجام دهد ولکن انجام نداده .

پیشنهاد میشود این مطلب را از دست ندهید:چطور یک قرارداد خوب تنظیم کنیم؟

نکات مهم در قوه قهریه:

موارد فورس ماژور و یا قوه قهریه ی مندرج در بالا ، تمثیلی بوده و نه حصری . این بدان مفهوم می باشد که موارد دیگری را هم می توان مشمول فورس ماژور محسوب نمود و فورس ماژور صرفاً محدود به موارد مندرج در بالا نیست . مثل اعتصاب کارگران و…

طرفین قرارداد مشارکت در ساخت ، پس از وقوع قوه قهریه ، می توانند نسبت به تعیین تکلیف قرارداد از حیث ( استمرار یا خاتمه دادن به آن ) به نحو ذیل رفتار نمایند :

۱- پس از وقوع قوه قهریه(فورس ماژور) ، قرارداد بدون اراده طرفین ، منفسخ شود:

یعنی اینکه قرارداد بلافاصله پس از وقوع زلزله و یا سیل از درجه اعتبار ساقط گردد که ، در اینصورت در متن قرارداد می بایست قید گردد .
پس از وقوع زلزله و یا سیل و یا ……..، قرارداد خود به خود و بدون اراده طرفین ، منفسخ و از درجه اعتبار ساقط می باشد .

۲- تمدید خود به خودی قرارداد در قوه قهریه:

بطور مثال :
در صورت وقوع سیل یا زلزله و یا … تعهدات طرفین قرارداد ، موقتاً به حالت تعلیق در می آید و پس از رفع قوه قهریه ، متعهد می بایست تعهدات خود را اجراء کند و مدت تعلیق ، به مدت تعهد اضافه می شود .

۳- تعهدات مندرج در قرارداد ، تا زمان رفع قوه قهریه ، بصورت موقت تعلیق گردد و قرارداد ، پس از مدت تعلیق تعیین تکلیف شود .

یعنی طرفین توافق میکنند تا زمانی که قوای قاهره پابرجاست قرارداد معلق باشد و بعد از رفع اثر ، قرارداد اثر اولی را پیدا کند .

۴- چنانچه پس از وقوع قوه قهریه و تعلیق تعهدات ، شرایط به نحوی تغییر کند که اساس تعهد و توافق طرفین را از بین ببرد یا دگرگون کند بهتر است طرفین در خصوص قرارداد از این حیث هم تعیین تکلیف نمایند . مثل آنکه بر اثر زلزله ، کلیه ی منابع آبی زیرزمینی ، برای انجام کشاورزی از بین رفته برود .

در خصوص جزئیات تعلیق قرارداد بدلیل قوای قاهره طرفین باید توافق کنند که اگر شرایط قراردادی بصورت کلی متفاوت شد قرارداد چه اثری پیدا کند بعتر است .

۵- اگر وام های اعطایی ازطرف بانک ها ، موجب افزایش شدید قیمت ارز و مسکن گردد آیا این مورد را می توان جزء فورس ماژور محسوب گردد ؟

از آنجاییکه ، اقتضای مراودات اقتصادی و تجاری ، ریسک های مالی است ؛ بنابراین این مورد را نمی توان جزء قوای قهریه محسوب نمود و موجب رفع مسئولیت متعهد نمی گردد ولکن بهتر است این موارد هم در قرارداد ، قید گردد .

در مورد الزام به تنظیم سند رسمی بیشتر بخوانید:الزام به تنظیم یند رسمی 

گروه وکلای حکمت: 

شما در این مقاله با قوه قهریه یا فورس ماژوور آشنا شدید و منوجه شدید که قوه قهریه در قرارداد ها و تنظیم آن بسیار اهمیت بالایی دارد.

گروه وکلای حکمت توصیه میکند به هنگام تنظیم قرارداد از وکیل متخصص قرارداد و مشاوره حقوقی کمک بگیرید تاقراردادی اصولی و مبتنی بر قواعد حقوقی داشته باشید.

گروه وکلای حکمت مفتخر است با به کار گیری وکلای پایه یک دادگستری خانم و آقا که هریک در حوزه ای خاص تخصص و تجربه ی کافی دارند و سالهاست که در این حوزه فعالیت می نمایند همکاری نماید.

موکل های ما مهمترین سرمایه ما هستند میزان رضایتمندی آنها و معرفی ما به دیگران خود بهترین تبلیغ است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 + 4 =